DECYZJA [GN.6820.24.2014]
GN.6820.24.2014 Ostrołęka, dnia 18 marca 2026 г.
DECYZJA
Na podstawie art. 1 ust. 1 i 2, art. 3 pkt 2, art. 8 ust. 1 i 6, art. 8a ust. 4 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 1454 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Wójta Gminy Olszewo-Borki
Starosta Ostrołęcki
-
Uznaje za mienie gromadzkie nieruchomość gruntową oznaczoną jako działka nr o pow. 1,49 ha, położoną w obrębie Nakły gm. Olszewo-Borki, powiat ostrołęcki.
-
Odmawia uznania za wspólnotę gruntową nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr o pow. 1,49 ha, położonej w obrębie Nakły gm. Olszewo-Borki, powiat ostrołęcki.
Uzasadnienie
Wojewoda Mazowiecki decyzją Nr 3322/2018 z dnia 02-09-2024 r. SPN-II.7515.15.2021.KK uchylił decyzję Starosty Ostrołęckiego z dnia 08-09-2021r. o odmowie uznania za wspólnotę gruntową działki nr położonej we wsi Nakły gm. Olszewo-Borki i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda w uzasadnieniu wskazał, że: nie ma przeszkód, aby w jednej decyzji rozstrzygnąć zarówno o wspólnocie gruntowej jak i mieniu gromadzkim. Organ I instancji winien prawidłowo ustalić przedmiot postępowania, konieczne jest wyczerpujące ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności niezależnie, czy posłużą temu zeznania świadków, czy też dokumenty. Zwrócił uwagę na fakt, że wybudowanie infrastruktury w 2013 r. na działce nr w Nakłach nie wypełnia przesłanki zawartej w art. 3 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
Rozpatrując sprawę ponownie ustalono, co następuje:
Starosta Ostrołęcki prowadził 2 postępowania, których przedmiotem była ta sama nieruchomość działka nr położona w obrębie Nakły gm. Olszewo-Borki.
Pierwsze postępowanie dotyczyło uznania działki nr za mienie gromadzkie. Z wnioskiem o uznanie nieruchomości za mienie gromadzkie wystąpił Wójt Gminy Olszewo-Borki (pismo z dnia 24-06-2014 г.).
Drugie postępowanie dotyczyło uznania działki nr za wspólnotę gruntową oraz ustalania wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Z wnioskiem o wszczęcie postępowania wystąpiła [dane zanonimizowane] (pisma wpłynęły do Urzędu w dniach: 05-05-2016 r., 09-05-2016 r., 10-06-2016 г.).
Pismem z dnia 30-06-2014 r. Starosta Ostrołęcki zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie uznania za mienie gromadzkie działki nr położonej w Nakłach gm. Olszewo-Borki. W myśl art. 8 ust. 6 zawiadomienie zostało podane do wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości oraz ogłoszone poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń w urzędzie gminy oraz w starostwie powiatowym na okres 14 dni, a także zamieszczone się w Biuletynie Informacji Publicznej gminy i powiatu oraz w prasie lokalnej.
Wniosek [dane zanonimizowane] o uznanie nieruchomości za wspólnotę gruntową rozpoznany został w ten sposób, że decyzją z dnia 03-10-2018 r. GN. 6820.24.2014 Starosta Ostrołęcki odmówił uznania działki nr położonej w obrębie Nakły gm. Olszewo Borki za wspólnotę gruntową.
W obu sprawach organ posługiwał się tymi samymi dokumentami zgromadzonymi w trakcie postępowania oraz wyjaśnieniami złożonymi przez mieszkańców.
Mając na uwadze zalecenia Wojewody Mazowieckiego, Starosta Ostrołęcki postanowił w jednym postępowaniu rozstrzygnąć kwestię, czy działka nr w Nakłach stanowi mienie gromadzkie czy wspólnotę gruntową. Ma to swoje uzasadnienie w tym, że przedmiotem obu postępowań jest ta sama nieruchomość, tj. działka nr o pow. 1,49 ha położona w Nakłach gm. Olszewo-Borki. Istnieje również potrzeba uregulowania stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości.
Zawiadomieniem z dnia 29-10-2025 r. Starosta poinformował strony o zebraniu materiału dowodowego oraz poinformował o przysługującym prawie zapoznania się z aktami sprawy oraz składania uwag i wniosków. Zawiadomienie podane zostało do publicznej wiadomości w sposób określony w ustawie. W wyznaczonym przez Starostę terminie strony nie złożyły żadnych uwag ani wniosków mających znaczący wpływ na przebieg postępowania.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29-06-1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych Starosta ustala stosownie do przepisów art. 1 ust. 2, które nieruchomości stanowią mienie gromadzkie.
Powyższa decyzja ma charakter deklaratoryjny i poświadcza stan prawny ustalony na dzień wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, tj. na dzień 05-07-1963 r.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wspólnotami gruntowymi podlegającymi zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie są nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne:
1) nadane w wyniku uwłaszczenia włościan i mieszczan-rolników na wspólną własność, we wspólne posiadanie lub do wspólnego użytkowania ogółowi, pewnej grupie lub niektórym mieszkańcom jednej albo kilku wsi;
2) wydzielone tytułem wynagrodzenia za zniesione służebności, wynikające z urządzenia ziemskiego włościan i mieszczan-rolników, na wspólną własność, we wspólne posiadanie lub do wspólnego użytkowania gminie, miejscowości albo ogółowi uprawnionych do wykonywania służebności;
3) powstałe w wyniku podziału pomiędzy zespoły mieszkańców poszczególnych wsi gruntów, które nadane zostały przy uwłaszczeniu włościan i mieszczan-rolników mieszkańcom kilku wsi na wspólną własność, we wspólne posiadanie lub do wspólnego użytkowania;
4) użytkowane wspólnie przez mieszkańców dawnych okolic i zaścianków oraz należące do wspólnot urbarialnych i spółek szałaśniczych;
5) otrzymane przez grupę mieszkańców jednej lub kilku wsi na wspólną własność i do wspólnego użytkowania w drodze przywilejów i darowizn bądź nabyte w takim celu;
6) zapisane w księgach wieczystych (gruntowych) jako własność gminy (gromady), jeżeli w księgach tych istnieje wpis o uprawnieniu określonych grup mieszkańców gminy (gromady) do wieczystego użytkowania i pobierania pożytków z tych nieruchomości;
7) stanowiące dobro gromadzkie (gminne) będące we wspólnym użytkowaniu na terenach województw rzeszowskiego, krakowskiego oraz powiatu cieszyńskiego województwa katowickiego.
W myśl art. 1 ust. 2 ustawy oprócz wspólnot gruntowych za mienie gromadzkie (późniejsze mienie gminne) można uznać jedynie te nieruchomości rolne, leśne i obszary wodne, stanowiące mienie gromadzkie w rozumieniu przepisów ustawy o zarządzie takim mieniem, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy, były faktycznie użytkowane wspólnie przez mieszkańców wsi.
Od zasady wynikającej z art. 1 ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wprowadza wyjątek, o którym mowa w art. 3 ust. 1 i 2. Zgodnie z jego treścią, nie zalicza się do wspólnot gruntowych nieruchomości lub ich części określonych w art. 1 ust. 1, jeżeli przed dniem 01-01-2011 r. zostały prawnie lub faktycznie przekazane na cele publiczne lub społeczne albo też do dnia 31-12-1962 r. a w przypadku lasów i gruntów leśnych do dnia 30-09-1960 r., zostały podzielone na działki indywidualne pomiędzy współuprawnionych bądź uległy zasiedzeniu.
Zgodnie z definicją mienia gromadzkiego zawartą w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29-11-1962r. w sprawie zarządu mieniem gromadzkim oraz trybu jego zbywania (Dz.U. z 1962 r. Nr 64, poz. 303 ze zm.), zgodnie z którą przez mienie gromadzkie należy rozumieć nieruchomy majątek dawnych gromad, który do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 25-09-1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi stanowił majątek dawnych gromad jako majątek gromadzki, dobro gromady i inne prawa majątkowe. Majątek ten stanowił własność grupową i przeznaczony był na cele publiczne. Użytkowanie jego mogło odbywać się wspólnie przez mieszkańców wsi.
W dokumentach archiwalnych znajdujących się w Starostwie Powiatowym w Ostrołęce m.in. w protokole ustalenia stanu władania gruntami sporządzonym w 1963 r. pod poz. 42 wpisane zostały „grunty wspólne wsi Nakły", oznaczone jako działki nr 275 i 145.
W rejestrze gruntów z 1974 r., w jednostce rejestrowej G75 wpisano - „wspólnota wiejska wsi Nakły" na zasadach samoistnego władania, w skład której weszły działki nr 145 o pow. 1,57 ha i nr 275 o pow. 4,87 ha. Wcześniejsze rejestry z lat 60-tych nie zachowały się.
Podczas odnowienia ewidencji gruntów v 1982 r. uległa zmianie numeracja działek we wsi Nakły, i tak: działka nr 145 otrzymała nr 204, natomiast działka nr 275 otrzymała nr 268.
Działkę nr 268 nabyli Państwo [dane zanonimizowane] postanowieniem Sądu Rejonowego w Ostrołęce nr Ns-377/87 z dnia 01-07-1987 r. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26-10-1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. z 1974r. Nr 27, poz. 250).
Obecnie w rejestrze ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę Ostrołęckiego działka nr o pow. 1,49 ha wpisana jest w jednostce rejestrowej G69, jako władający „wspólnota wiejska".
Zapis „wspólnota wiejska" mówi o istnieniu na terenie danej wsi nieruchomości, która była użytkowana przez mieszkańców jako nieruchomość wiejska, ogólnodostępna, z którego mógł korzystać każdy według potrzeb. Nieruchomość taka jednakże nie stanowiła własności wsi. Prawo własności przysługiwało dawnym gromadom.
Starosta Ostrołęcki wnioskiem z dnia 20-05-2016 r. wystąpił do Archiwum Państwowego w Pułtusku o potwierdzenie, czy w zasobach archiwum znajduje się decyzja PPRN w Ostrołęce uznania nieruchomości we wsi Nakły za wspólnotę gruntową lub dokumenty scaleniowe sprzed II wojny światowej.
Pismem z dnia 24-05-2016 r. O-P.6341.38.2016 Archiwum Państwowe w Pułtusku poinformowało, że nie posiada w swoim zasobie dokumentów dot. scalenia gruntów wsi Nakły gm. Nakły. Ponadto Archiwum Państwowe w Białymstoku w pismach z dnia 13-06-2016 r. EIU.6431.79.2016 oraz z dnia 06-09-2016 r. nr EIU.6431.125.2016 poinformowało o nieposiadaniu dokumentacji scaleniowej w miejscowości Nakły gm. Nakły powiat Ostrołęka z lat 1919-1939, tabel likwidacyjnych sporządzanych przy uwłaszczeniu włościan wsi Nakły.
Sąd Rejonowy w Ostrołęce Wydział Ksiąg Wieczystych pismem z dnia 04-01-2021 r. poinformował, że dla działki w Nakłach (stary nr 204 i nr 145) nie była zakładana księga wieczysta.
Wpisy w ewidencji gruntów i budynków mają charakter wyłącznie techniczno-deklaratoryjny, tj. potwierdzający istniejący stan rzeczy. Starosta jako organ prowadzący ewidencję wyłącznie rejestruje stany prawne ustalone w innych trybach lub przez inne organy, w żadnym stopniu ich nie kształtuje. A zatem ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego. Dlatego w celu ustalenia czy przedmiotowa nieruchomość stanowi mienie gromadzkie na dzień 05-07-1963 r. niezbędne było wykazanie, że do 1954 r. była ona mieniem gromady oraz, że przed 05-07-1963 r. była faktycznie użytkowana przez mieszkańców wsi. Brak dokumentacji poświadczający stan prawny nieruchomości przez 05-07-1963 r. nie uniemożliwia uznanie tej nieruchomości za mienie gromadzkie. Wobec braku tytułu potwierdzającego nabycie przez gromadę spornej nieruchomości, Starosta Ostrołęcki przeprowadził postępowanie dowodowe w celu ustalenia stanu faktycznego wykorzystując art. 75 kpa, zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
W tym przypadku dopuszczono dowód w postaci przesłuchania świadków. Według wyjaśnień mieszkańców wsi na potwierdzenie istnienia wspólnoty gruntowej złożone zostały do akt sprawy oświadczenia 43 osób.
Z wyjaśnień mieszkańców wsi Nakły, złożonych na rozprawach administracyjnych wynika, że działka nr była użytkowana przez mieszkańców jako grunt wiejski jeszcze przed II wojną światową, głównie jako pastwisko, z którego korzystali mieszkańcy wsi Nakły według potrzeb. W latach 50-tych ub. wieku działka była oddawana w użytkowanie mieszkańcom wsi Nakły według ich potrzeb (np. działka była wydzierżawiona [dane zanonimizowane] w zamian za udostępnienie przez niego mieszkania, w którym odbywały się lekcje. W latach 60-tych szkoła została zlikwidowana. W latach 70-tych ub. wieku mieszkańcy wsi Nakły w czynie społecznym z własnych funduszy wybudowali świetlicę, która funkcjonuje do dnia dzisiejszego. W latach 80-tych ub. wieku w budynku świetlicy mieściły się sklepy.
W ramach realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 na działce nr został wybudowany kompleks boisk sportowych oraz plac zabaw dla dzieci. Prace projektowe były prowadzone już w 2009 r. natomiast prace budowlane wykonano w 2013 r. Kopie dokumentów potwierdzających wykonanie prac budowlanych na działce nr przesłał Urząd Gminy w Olszewo- Borkach przy piśmie z dnia 21-12-2015 r.
Ponadto [dane zanonimizowane], która wystąpiła z wnioskiem o uznanie działki za wspólnotę gruntową, pismami z dnia 16-03-2016 r. (mail) przesłała do tut. urzędu skany kosztorysu budowy domu kultury w Nakłach z 1974 r.
W ustawodawstwie brak jest definicji wspólnot gruntowych jednak z całokształtu uregulowań dotyczących tych podmiotów wynika, że ich przedmiotem jest grunt przeznaczony do wspólnego użytku w znaczeniu prawa cywilnego, tzn. do takiego użytku jaki przysługuje właścicielom, a więc polegającego na wykorzystywaniu wspólnego gruntu jako pastwiska, wygonu, lasu do pobierania drzewa i innych pożytków itp. Natomiast działka przeznaczona na cele użyteczności publicznej, takie jak droga dojazdowa, czy też budowa sklepu spożywczego, świetlicy, remizy, ma zupełnie inne zadanie do spełnienia. Jakkolwiek w szerokim tego słowa znaczeniu nieruchomość ta służy potrzebom ogółu mieszkańców danej wsi lub okolicy, to jest to już użytek o charakterze społecznym. Potwierdza to fakt budowy domu kultury już w 1974 r.
Fakt zawarcia w dniach 25-03-2009 r. i 11-04-2011 r. umów użyczenia działki przez wspólnotę wiejską reprezentowaną przez sołtysa wsi i członków rady sołeckiej w Nakłach na rzecz Gminy Olszewo-Borki w celu budowy obiektów infrastruktury sportowej i rekreacyjnej oraz remontu świetlicy wiejskiej w Nakłach świadczy o oddaniu działki na cele społeczne. Jednak głównym argumentem potwierdzającym przekazanie działki na cele społeczne w myśl art. 3 pkt 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych jest budowa w 1974 r. budynku świetlicy jako obiektu użytkowanego wspólnie przez mieszkańców wsi Nakły. Ponadto wspólnota wiejska wsi Nakły nie będąc właścicielem, a jedynie władającym działką nr mogła przekazać władanie a nie własność.
Z powyższego jasno wynika, że na dzień wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, tj. na 5 lipca 1963 r., z działki nr położonej w obrębie Nakły gm. Olszewo-Borki, korzystali mieszkańcy wsi według swoich indywidualnych potrzeb. Nie było natomiast grupy osób, która zarządzałaby opisaną działką. Działka stanowiła nieruchomość wiejską, ogólnodostępną, użytkowaną przez mieszkańców wsi według potrzeb, jako tzw. mienie gromadzkie wiejskie, a nie wyłącznie przez mieszkańców posiadających gospodarstwa rolne na terenie tej samej miejscowości, co działka nr lub na terenie sąsiednich miejscowości graniczących z miejscowością Nakły. Mieszkańcy wsi wnioskując o uznanie przedmiotowej działki za wspólnotę gruntową nie przedstawili dokumentów potwierdzających jej istnienie. Jednak sposób użytkowania świadczy jednoznacznie o mieniu społecznym.
W tym przypadku działka nr służyła jako pastwisko, miejsce zbierania ziół, na którym w latach 70-tych XX w. wybudowano świetlicę wiejską, a w latach późniejszych kompleks boisk sportowych. W rezultacie działka nr była nieruchomością o charakterze wiejskiej użyteczności publicznej.
Należy zatem uznać, że działka nr nie spełnia żadnej z przesłanek enumeratywnie wyliczonych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29-06-1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, pozwalających na zaliczenie jej do wspólnoty gruntowej.
Według stanu na dzień 05-07-1963 r. oraz obecnie jest nieruchomością o charakterze społecznym. Podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 24-09-2025 r. mieszkańcy wsi Nakły jednoznacznie wypowiedzieli się za uznaniem działki nr za mienie gromadzkie.
[Dane zanonimizowane] w swoich pismach kierowanych do urzędu drogą mailową dniach 14-10-2025 r., 30-10-2025 r., 05-11.2025 r., 06-11.2025 r., 30-12.2025 r. porusza sprawy uznania działki nr za wspólnotę gruntową, historię gospodarowania nieruchomością wiejską, współpracy z Urzędem Gminy w Olszewo-Borki, działalności Towarzystwa Naukowo-Oświatowego i Ekonomiczno-Medycznego oraz działalności społecznej mieszkańców wsi Nakły. Starosta Ostrołęcki pismami z dnia 05-11-2025 r., 31-10-2025 r., 23-10-2025 r., 21-10-2025 r., udzielił zainteresowanej odpowiedzi na powyższe pisma.
Przy piśmie z dnia 17-10-2025 r. mieszkańcy wsi Nakły przesłali oświadczenie podpisane przez 23 osoby o niewyrażeniu zgody na przekazanie Domu Kultury w Nakłach na rzecz Gminy ani innej organizacji. Pismo dołączono do akt postępowania.
Pismem z dnia 29-10-2025 r. Starosta zawiadomił strony postępowania o zebraniu materiału dowodowego w sprawie w trybie art. 10 kpa. W wyznaczonym terminie nie wpłynęły wnioski ani pisma mający znaczący wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Zgodnie z art. 98 ust. 2 ustawy z dnia 25-01-1958 r. o radach narodowych (Dz.U. z 1975 r. Nr 26, poz. 139), dotychczasowe mienie gromadzkie stało się mieniem gminnym, które stanowiło przedmiot własności państwowej w rozumieniu art. 177 kodeksu cywilnego.
Z dniem wejścia w życie ustawy o samorządzie terytorialnym stracił moc m.in. art. 98 ustawy o radach narodowych, a mienie gminne w rozumieniu tego przepisu stało się z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10-05-1990 r. Przepisy wprowadzające ustawy o samorządzie terytorialnym i ustawą o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191) mieniem gminy, na obszarze której było położone. Zgodnie z art. 18 ust. 1 tej ustawy wojewoda wydaje decyzję w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa, w sprawie jego przekazania w zakresie unormowanym ustawą. Organem właściwym do potwierdzenia nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości jest Wojewoda Mazowiecki.
Mienie gromadzkie podlega dalszej regulacji w trybie art. 7 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10-05-1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych. Zgodnie z art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 08-03-1990 r. o samorządzie gminnym wszelkie przysługujące dotychczas mieszkańcom wsi prawa własności, użytkowania lub inne prawa rzeczowe i majątkowe do powyższych nieruchomości pozostają nienaruszone, a rada gminy nie może uszczuplić dotychczasowych praw sołectw do korzystania z mienia bez zgody zebrania wiejskiego.
Mając powyższe na uwadze Starosta Ostrołęcki postanowił uznać działkę nr o pow. 1,49 ha położoną w obrębie Nakły gm. Olszewo-Borki za mienie gromadzkie i jednocześnie odmówić jej uznania za wspólnotę gruntową. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji decyzji.
Mając powyższe na uwadze Starosta Ostrołęcki postanowił uznać działkę nr o pow. 1,49 ha położoną w obrębie Nakły gm. Olszewo-Borki za mienie gromadzkie i jednocześnie odmówić jej uznania za wspólnotę gruntową.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji decyzji.
Od decyzji niniejszej służy prawo wniesienia odwołania do Wojewody Mazowieckiego, za pośrednictwem Starosty Ostrołęckiego, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.
Zgodnie z treścią art. 8 ust. 6 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, decyzja niniejsza zostaje podana do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty we Wsi Nakły oraz ogłoszona poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy Olszewo-Borki oraz w Starostwie Powiatowym w Ostrołęce na okres 14 dni, a także zamieszczona w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy Olszewo-Borki i Powiatu Ostrołęckiego oraz w prasie lokalnej. Doręczenie decyzji uważa się za dokonane po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia.

